گردآورنده : سعید اصغری

معرفی معماری نئوکلاسیک در تحریریه سیوان تدبیر تجارت

فلسفه و تمدن کلایک یونان و روم باستان، شالوده فکری و اجتماعی تمدن مغرب زمین را تشکیل می دهد و طی 2500 سال گذشته، همواره فلسفه کلاسیک در بینش ذهنی و کالبد فیزیکی تمدن غرب دیده می شود. معماری غرب نیز از این امر مستثنا نبوده و معماری  در سرزمین غرب، معماری یونان و روم باستان به عنوان معماری کلاسیک نامیده می شود. در طی قرون وسطی، معماری رومانسک (رومی وار) و پس از آن معماری رنسانس و باروک، با الهام از معماری کلاسیک عصر باستان طراحی می شدند. در طی قرون 18 و 19 میلادی، معماری نئوکلاسیک (کلاسیک جدید) مهم ترین سبک معماری در غرب بوده است.
 

در بین دو جنگ جهانی اول و دوم جهانی در قرن بیستم رهبران حکومت های دیکتاتوری در غرب همچون موسولینی، استالین و هیتلر طرفدار معماری نئوکلاسیک و شکوه و عظمت گذشته بودند. سبک نئوکلاسیک که در پی بیش از نیم قرن برتری معماری مدرن از اوایل  قرن بیستم مورد بی توجهی نسبی قرار گرفته بود، به تدریج بعد از انتقاداتی که به سبک مدرن شد، خصوصاً بعد از نمایشگاهی در لندن به نام نابودی خانه های حومه شهر در سال 1975، مجدداً به صورت یک سبک مهم که می تواند پاسخگوی نیازهای جامعه امروزی باشد مطرح شد.

معماری نئوکلاسیک همچون معماران پست مدرن به گذشته توجه دارند، ولی اختلاف عمده بین این دو دیدگاه نسبت به تاریخ وجود دارد. معماری پست مدرن در پی هویت انسان است و تاریخ هر قوم  و ملتی از نظر آنها به عنوان بخشی از هویت آن ملت تلقی می شود. بنابر این معماری پست مدرن، تاریخ فرهنگی و هم چنین دستور زبان معماری هر قومی را در معماری خود در هر منطقه نمایش می دهد. منتها این نمایش به صورت تقلید از موارد فوق نیست، بلکه آنچه که به هویت یک ملت مربوط است در ساختمان های پست مدرن به روز در می آید و  بر اساس شرایط زمانی و  مکانی به صورت جدید و امروزی شده ظاهر می شود. لذا معماران پست مدرن در تغییر دادن تناسبات، رنگ ها و عملکردهای نمادهای تاریخی به خود تردید راه نمی دهند. 

ولی معماری نئوکلاسیک همچون کوینلن تری انگلیسی (یکی از مهم ترین نظریه پردازان سبک نئوکلاسیک) معتقدند که” نظم های کلاسیک، الهاماتی آسمانی و مقدس هستند”. لذا تغییر دادن آنها صحیح نیست و هرتغییری در آن باعث تبدیل شدن کمال به نقصان می شود. آنها دلیل اودانگی معماری کلاسیک را در همین می دانند. از نظر معماری نئوکلاسیک، سبک پست مدرن یک مد است، زیرا این سبک اصول جاودانه معماری کلاسیک با طبع، نظر و منطق زمینی تغییر داده شده است.معماران نئوکلاسیک، سبک مدرن را نیز سبکی قابل قبول نمی دانند، چنان که کوینلن تری گفته: مدرنیسم پرهیز از هر روشی است که گذشته و خصوصاً معماری کلاسیک را منبع الهام خود می دانند و معماری کلایسک را به همان گونه که از نظر کالبدی بوده، برای احتیاجات امروزه طراحی می کنند. منتها باید توجه داشت که در داخل این فرم های تاریخی، کلیه وسایل رفاهی امروزی تدارک دیده می شود. 

اگر بخواهیم نئوکلاسیک را  در یک جمله سبک تعریف کنیم می توان عنوان کرد : نئوکلاسیک، پوسته ای کلاسیک بر روی امکانات مدرن است. 
کوینلن تری سوال می کند که چرا مصالح قدیمی صدها سال عمر می کنند، ولی مصالح جدید چنین نیستند و یا چرا ساختمان های قدیمی دلپذیر هستند ولی ساختمان های جدید این طور نمی باشند…
ما در جامعه ای مصرف گرا زندگی می کنیم که از منابع زمینی استفاده کرده و ضایعات را بر جای می گذاریم… شیوه های ساختمان های سنتی نه تنها از نظر زیست اقلیمی صحیح تر می باشند، بلکه از لحاظ زیست اقلیمی صحیح تر می باشند. به این دلیل که به جای مصالح مصنوعی، از متریال طبیعی استفاده شده که با روح و روان انسان سازگارتر می باشد.

میدان پاتر نوستر، واقع در مرکز لندن – جان سیمسون و توماس بیبی

لئون کریر،معمار اهل لوگزامبورگ از دیگر معماران مهم این  سبک است. به گفته او نئوکلاسیک گزینه ای در مقابل مدرنیسم نیست، بلکه در تضاد با مدرنیسم و در مقابل جامعه مصرف گرایی است که آن را حمایت می کند. او روش ها و مصالحی که نماد مدرنیسم است ماننداسستاندارد کردن، پیش ساختگی، فولاد بتن و شیشه را به عنوان نشانه های تصنعی از یک حکم جزمی فراگیر می داند که هنوز سعی می کنند انحصاری باشد و هر آنچه را که مطابق آن نیست حذف کنند.

معماران این سبک، معماری کلاسیک را یک معماری لایزل و بی زمان می دانند. اصول این معماری همانند نظم،تناسب، تقارن، هماهنگی و کمال که در زمان یونان باستان برای خانه خدایان طراحی شده بود اصولی جاودانه است. خدایان یونان باستان، خدایانی بودند انسان گون در حد نهایت زیبایی، کمال و جاودانگی. لذا خانه آنها نیز می بایست دارای همین خصوصیات می بود. بدین لحاظ معماری کلاسیک نیز باید یک معماری بدون نقص و ایراد باشد.

معبد پارتنون در آتن که می توان آن را نماد شاخص معماری کلاسیک تلقی کرد، معبدی است که تماماً بر اساس اصول ریاضی و تناسبات هندسی طراحی شده است. حجم ساده و جزئیات این بنای زیبا به گونه ای طراحی و اجرا شده که حتی خطای چشم انسان نیز در آن اطلاح شده است. معبد پارتنون ساختمانی به نظر می آید که تمام خطوط افقی آن کاملاً موازی، کلیه ستون ها کاملاً عمودی، فاصله بین آنها دقیقاً به یک میزان، قطر آنها به یک اندازه و عمق شیارهایی روی ستون های دوریک بنا از پایین تا بالا یکسان است. باید توجه داشت که در معبد پارتنون یک خط مستقیم وجود ندارد و تمامی نکاتی که ذکر شد و رسیدن به این حد کمال، تنها با تنظیم و تصحیح دقیق هندسی ممکن بوده است.

اسکیس طراحی شهری توسط لئون کریر

طرح لئون کریر برای خانه های مسکونی

به لحاظ موارد اشاره شده در فوق، شاهد بوده ایم که در غرب همواره مکتب ها و سبک های مختلف فکری و هنری ظهور کرده و پس از چندی مطرود و به حاشیه رانده شده، ولی معماری کلاسیک  حضوری شاخص و پیوسته در کلیه دوران ها داشته است. خانه خدایان و یا به عبارتی معابد یونانیان باستان، منبع الهام بسیاری از ساختمان های مهم در طی 2500 سال گذشته در غرب بوده است. معابد، کاخ ها و بناهای حکومتی روم باستان، کلیساهای عظیم قرون وسطی در عصر اقتدار مسیحیت،کاخ ها، ساختمان های مدنی و کلیساها در زمان رجعت به کلاسیسیم در دوره رنسانس، کاخ ها و کلیساها در عهد اشرافیت باروک، کاخ ها، پارلمان ها و کلیساها در عصر روشنگری و بعد از آن آسمان های سر به فلک کشیده اوایل قرن بیستم و ساختمان های حکومتی در عصر فاشیسم، نازیسم و استالینیسم در بین دو جنگ جهانی و بسیاری از خانه های مسکونی در حومه شهرهای آمریکا و کانادا در طی چندین دهه اخیر، از معماری کلاسیک الهام گرفته ان.

معابد دوریک

بدون شک این معماری به صورت الگویی بدون نقص در تمامی اعصار برای بینش ها و تفکرات کاملاً متفاوت، از دموکراسی گرفته تا فاشیسم و سوسیالیسم، مورد توجه بوده و از آن تقلید شده است. ساختمان های ساخته شده به این سبک نیز کاملاً متنوع بوده است. از معابد نمادپرست تا کلیساهای عظیم، خانه ها و قصرهای باشکوه،پارلمان ها و نهاد های حکومتی، بانک ها، بیمارستان ها، پاساژها، موزه ها، پایانه های مسافری قطار و مترو و بسیاری از ساختمان های دیگر در طی دوره های مختلف به این سبک ساخته شده است. 

طرح ویلای ییلاقی آلن گرینبرگ

از دیگر معماران صاحب نام این سبک می توان به دیمیتری پاپاداکیس، آلن گرینبرگ، رابرت ادم، کلاف ویلیامز الیس و رابرت استرن نام برد.

ویژگی های سبک نئوکلاسیک در حال حاظر به قرار زیر است:

1. پیاده کردن طرح هاو نمادهای معماری کلاسیک برای عملکرد های معاصر.
   2.  ایجاد امکانات جدید و مدرن در داخل بنا.
   3. رعایت تناسبات هندسی کلاسیک در طرح بنا.
   4. به کارگیری مصالح سنتی مانند سنگ، آجر، و چوب.

چند نمونه از بناها به سبک نئوکلاسیک در تهران

 

تحریریه سیوان تدبیر تجارت – گردآورنده: سعید اصغری

خانه در منطقه مسکونی در السالم کویت با نما اوریگامی وسبک اسلامی مدرن طراحی و ساخته شده است. این سازه  با توجه به شرایط مد نظر کارفرمایان که حفظ حریم خصوصی کامل خانه و نمایی خاص میان همسایه های اطراف بوده، توسط معماران خوش ذوق طراحی شده است. نمای ساختمان، ساختار اوریگامی پیچیده از بتن مسلح به نمایش گذاشته شده که به صورت پیوسته بهم متصل شده اند، حیاط مرکزی پیوستگی ساختمان را به خوبی اجاد کرده است.
در نمای بیرونی ساختمان، به منظور تامین نور کافی برای اتاق ها، دید به خیابان و چشم اندازهای اطراف چندین در و پنجره مختلف طراحی شده است. 
طراحی سیرکولاسیون داخلی ساختمان، به گونه ایست که دسترسی به تمام فضا ها با توجه به انعطاف پذیری در طراحی به راحتی صورت می گیرد.

همان گونه که در معماری سنتی اسلامی، از ابعاد بزرگ راهرو ها و فضای اضافی اجتناب می شود در طراحی این خانه نیز اصول اسلامی در آن به خوبی رعایت شده است.

فضای لندسکیپ موجود در حیاط مرکزی  و فضاهای نگاتیو در کنار توده های ساختمان به خوبی میکس شده اند. نکته منفی که در مورد طراحی خانه می توان اشاره کرد، استفاده بیش از اندازه خطوط تیز و شکسته  که در تضاد با طراحی فضای مسکونی می باشد، زیرا در خانه داشتن آرامش و راحتی الویت اصلی است، اما خب در طراحی معماری تلفیق سبک مدرن و سنتی اسلامی امری طبیعی است.

مشخصات پروژه
معمار :  AGi architects
موقعیت :  کویت
مساحت :  1300  متر مربع
سال انجام پروژه :  2014