گردآورنده: سعید اصغری

این مطلب در تحریریه سیوان تدبیر تجارت نگاهی دارد به سبک معماری پارامتریک و تاثیرات آن.طراحی پارامتریک یکی از رویکردهای فراگیر در فضای طراحی امروز جهان است. این روش که توسط بسیاری از معماران پیشرو نیز مورد استفاده قرار گرفته است.

سبک معماری پارامتریک : معماری قرن بیست و یکم

به عنوان یک روش مبتنی بر الگوریتم که هدف طراحی را با نتیجه طراحی ادغام می کند، طراحی پارامتریک بحث برانگیزترین رویکرد طراحی در میان معماران بوده است. تقریباً با ایجاد هندسه ها و ساختارهای پیچیده از طریق تعامل عناصر، توجه همه را به خود جلب می کند. بنابراین، این ویدئو سوال معروف چیست که طراحی پارامتریک چیست؟ این ویدئو منشا طراحی پارامتریک و کاربردهای آن، از جمله اولین نمونه‌های طراحی پارامتریک در تاریخ، معماران اصلی و جدیدترین نرم‌افزار این قلمرو را بررسی می‌کند.

طراحی پارامتریک

مدل وارونه کلیساها توسط آنتونیو گائودی یکی از اولین جلوه‌های طراحی پارامتریک است که در آن او طاق‌های زنجیره‌ای پیچیده را توسط رشته‌های وزن دار معلق ایجاد کرد. با تنظیم موقعیت وزنه ها، او می توانست شکل قوس های طناب و بر این اساس، کل مدل را تغییر دهد. رویکرد او بسیار شبیه محاسبات آنالوگ بود با مشاهده اینکه مدل در هنگام قرار دادن یک آینه در پایین مدل چگونه به نظر می رسد.

در واقع، معماران متعددی در زمینه معماری پارامتریک کمک کردند. به عنوان مثال، لوئیجی مورتی اولین معمار بود که از عبارت «معماری پارامتریک» استفاده کرد، یا فری اتو ماهیت تجربی مدل‌سازی پارامتریک را با فعالیت‌های «فرم‌یابی» خود که از فیلم‌ها و مسیرهای صابونی به دست می‌آمد، دریافت کرد.

در دهه‌های اخیر، مدل‌سازی پارامتریک از طریق رابط‌های برنامه‌نویسی بسته‌های نرم‌افزاری به پروژه‌ها راه پیدا کرده است. بیشتر طراحان از رابط های اسکریپت نویسی بصری بهره می برند که به جای متن، نمودارها را در خود جای می دهند. Grasshopper از Robert McNeel & Associates، Generative Components Bentley Systems و Dynamo Revit Autodesk، رابط های اصلی برنامه نویسی بصری بر اساس نمودارهایی هستند که جریان روابط را از پارامترها از طریق توابع تعریف شده توسط کاربر ترسیم می کنند.
این موضوع معمولاً منجر به تولید هندسه می شود. با ابزارهای دیجیتالی مورد استفاده در معماری و طراحی در قرن بیست و یکم، معماران حداکثر انعطاف پذیری و رویکردهای بیانی را در مدت زمان کوتاهی دریافت کردند.

عرصه های کاربرد معماری پارامتریک

هرچند امروزه بیشترین نمونه های طراحی پارامتریک روی خلق فرم های حیرت انگیز متمرکز شده اند اما در کنار آن ها دفاتر معتبر معماری و گروه های پژوهشی روی کاربرد های بسیار گسترده تر این شیوه در معماری سرمایه گذاری کرده اند. در قدم های ابتدایی، ابزارهای پارامتریک برای بهینه سازی رفتار های فیزیکی ابنیه مورد استفاده قرارگرفته اند، تحلیل فرم های معماری بر اساس متغیر های اقلیمی و بهینه سازی ساختمان بر این اساس را می توان در پروژه های شاخه بلک باکس شرکتاس. اُ. ام. (Black Box,S.O.M) مشاهده کرد.

یکی از شاخص ترین نمونه های دیده شده کاربرد ابزارهای پارامتریک در حیطه کالبدی بنا به طور قطع پروژه مکعب آبی (Water Cube) در دهکده بازی های المپیک پکن است که ردپای ابزارهای پارامتریک را در تعریف مفاهیم، طراحی معماری، طراحی و بهینه سازی سازه و حتی شیوه ساخت آن می توان دید. اما شاید پیچیده ترین کاربرد این شیوه را باید در سازماندهی فضایی معماری جست وجو کرد، آن جا که هنر خلق فضا و پاسخ به عملکرد توأمان بر طراحی تاثیر می گذارند.

گستردگی مولفه های موثر در این عرصه از یک سو و خوش تعریف نبودن آن ها برای تبدیل به زبان قابل فهم برای کامپیوتر از ابتدایی ترین مشکلات پیش روی طراحان در به کار بستن شیوه های پارامتریک در این عرصه از معماری است.

چشم اندازها و آسیب ها

چنین بستر بکر و گسترده، عرصه ای وسیع برای تصویر سازی ایده های پیچیده و شخصی معماران فراهم کرد. اما عرض اندام معماران جاه طلب، تنوع و پیچیدگی طرح ها را به مرزهایی فراتر از حد تصور رسانده است، به گونه ای که دیگر ابزار های ساخت موجود پاسخگوی اجرای چنین طرح هایی نیست. نتیجه چنین رفتاری، بالا رفتن سرسام آور هزینه های تمام شده بناست؛ چرا که ابزارهای سنتی همچنان اسکلت اصلی کارگاه های ساخت و ساز معماری را تشکیل می دهند و برپا کردن چنین ساختمان هایی با ابزار هایی از این دست مستلزم صرف هزینه های گزاف و نیروی کار بسیار ماهر در مقیاس وسیع خواهد بود.
در کنار تمامی امکاناتی که شیوه طراحی پارامتریک در اختیار معماران می گذارد، این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت که تا امروز ابزارها نقش معماری به عنوان خالق و تعریف کننده را نگرفته اند و نمی توان انتظار داشت در آینده نزدیک نیز بتوان چنین نقشی را برای آن ها قائل شد. چرا که خلاقیت، که صفتی است در انحصار انسان، هنوز قابل بیان به زبان کامپیوتر نیست و به سختی می توان زمانی را تصور کرد که در آن فضاسازی و حس مکانی که توسط شیوه های سنتی در طراحی خلق می شوند را بتوان به زبان پارامتر ها ترجمه کرده و به مجموعه ای از دستورالعمل ها محدود کرد.